Giriş
Öý içi howanyň hiline degişli meseleler
Gündelik durmuşymyzda hemmemiz saglygymyz üçin dürli howplara duçar bolýarys. Awtomobillerde ulag sürmek, uçarlarda uçmak, dynç alyş çärelerine gatnaşmak we daşky gurşawyň hapalanmagyna sezewar bolmak dürli derejeli howplary döredýär. Käbir howplar diňe gaçyp bolmajak zat. Käbirlerini kabul etmek isleýäris, sebäbi başgaça etmek biziň durmuşymyzy isleýşimiz ýaly alyp barmak ukybymyzy çäklendirer. Käbirleri bolsa, maglumatly saýlawlary etmek mümkinçiligimiz bolsa, gaça durmagy karar edip biljek howplarymyzdyr. Içerki howanyň hapalanmagy, siziň bir zat edip biljek howplaryňyzyň biridir.
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda, hatda iň uly we senagatlaşan şäherlerde hem öýleriň we beýleki binalaryň içindäki howanyň daşarky howadan has köp hapalanyp biljekdigini görkezýän barha köp ylmy subutnamalar barha köp. Başga barlaglar adamlaryň wagtlarynyň takmynan 90 göterimini içerki ýerlerde geçirýändigini görkezýär. Şeýlelik bilen, köp adamlar üçin howanyň daşarky ýerlerde hapalanmagy sebäpli saglyk üçin howp has ýokary bolup biler.
Mundan başga-da, öý içi howanyň hapalanmagyna iň uzak wagtlap duçar bolup biljek adamlar köplenç öý içi howanyň hapalanmagyna iň köp duçar bolýan adamlardyr. Şeýle toparlara ýaşlar, gartaşan adamlar we dowamly keselliler, esasanam dem alyş ýa-da ýürek-damar kesellerinden ejir çekýänler girýär.
Içerki howa boýunça howpsuzlyk boýunça gollanma näme üçin gerek?
Aýry-aýry çeşmelerden çykýan hapa maddalaryň derejesi özbaşdak saglyk üçin uly howp döretmese-de, öýleriň köpüsinde içerki howanyň hapalanmagyna goşant goşýan birden köp çeşme bar. Bu çeşmeleriň umumy täsirlerinden çynlakaý howp bolup biler. Bagtymyza, köp adamyň bar bolan çeşmelerden gelýän howpy azaltmak we täze meseleleriň ýüze çykmagynyň öňüni almak üçin edip biljek çäreleri bar. Bu howpsuzlyk gollanmasy ABŞ-nyň Daşky gurşawy goramak agentligi (EPA) we ABŞ-nyň Sarp edijileriň önümleriniň howpsuzlygy komissiýasy (CPSC) tarapyndan öz öýüňizdäki içerki howanyň hapalanmagynyň derejesini peseldip biljek çäreleri görmäge kömek etmek üçin taýýarlanyldy.
Amerikalylaryň köpüsi mehaniki ýyladyş, sowadyş we howa geçiriji ulgamlary bolan ofislerde köp wagt geçirýändikleri üçin, ofislerdäki howanyň hiliniň ýaramazlygynyň sebäpleri we ofisiňizde bir problemanyň bardygyny çaklaýan bolsaňyz näme edip boljakdygy barada gysgaça bölüm bar. Bu resminamada sözlük we goşmaça maglumat alyp boljak guramalaryň sanawy bar.
Öýüňizdäki içerki howanyň hili
Içerki howa kynçylyklarynyň sebäbi näme?
Öýlerde howanyň hiliniň esasy sebäbi howa gazlaryny ýa-da bölejiklerini çykarýan içerki hapalanma çeşmeleridir. Ýeterlik derejede howa çalşygy içerki çeşmelerden çykýan zyýanly maddalary ýuwaşlaşdyrmak üçin daşarky howany ýeterlik derejede çykarmazlyk we içerki howanyň zyýanly maddalaryny öýden çykarmazlyk arkaly içerki hapalanma derejesini ýokarlandyryp biler. Ýokary temperatura we çyglylyk derejesi käbir hapalanmalaryň konsentrasiýasyny hem ýokarlandyryp biler.
Hapalaýjy çeşmeleri
Islendik öýde içerki howanyň hapalanmagynyň köp çeşmeleri bar. Bularyň arasynda nebit, gaz, kerosin, kömür, agaç we temmäki önümleri ýaly ýanma çeşmeleri; zaýalanan, asbest saklaýan izolýasiýa, çygly ýa-da çygly haly ýaly dürli gurluşyk materiallary we mebeller, şeýle hem käbir preslenen agaç önümlerinden ýasalan şkaflar ýa-da mebeller; öý arassalaýyş we tehniki hyzmat, şahsy ideg ýa-da hobbi üçin önümler; merkezi ýyladyş we sowadyş ulgamlary we çyglylyk enjamlary; şeýle hem radon, pestisidler we daşarky howanyň hapalanmagy ýaly daşarky çeşmeler bar.
Islendik bir çeşmäniň deňeşdirme ähmiýeti onuň näçe hapalaýjy maddany çykarýandygyna we şol zyňyndylaryň nähili howplydygyna baglydyr. Käbir ýagdaýlarda, çeşmäniň näçe ýaşdadygy we onuň dogry saklanýandygy ýaly faktorlar möhümdir. Mysal üçin, nädogry sazlanan gaz peji dogry sazlanan peje garanyňda has köp uglerod oksidini çykaryp biler.
Gurluşyk materiallary, mebeller we howa arassalaýjylar ýaly öý hojalyk önümleri ýaly käbir çeşmeler hapalaýjy maddalary az-kem üznüksiz çykarýar. Öýde geçirilýän işler bilen baglanyşykly beýleki çeşmeler hapalaýjy maddalary wagtal-wagtal çykarýar. Bularyň arasynda çilim çekmek, işlemeýän ýa-da näsaz işleýän peçleriň, peçleriň ýa-da ýyladyjylaryň ulanylmagy, arassaçylyk we höwes işleri üçin eredijileriň ulanylmagy, bezeg işleri üçin boýag arassalaýjylaryň ulanylmagy we öý hojalygynda arassalaýjy serişdeleriň we pestisidleriň ulanylmagy bar. Bu işleriň käbirinden soň howada hapalaýjy maddalaryň ýokary konsentrasiýalary uzak wagtlap saklanyp bilýär.
Howa geçirijiligiň mukdary
Daşarky howa öýe gaty az girse, hapa maddalar saglyk we rahatlyk meselelerini döredip biljek derejä çenli toplanyp biler. Eger olar ýörite mehaniki howa geçirijiler bilen gurulmasa, öýe we öýden "syzyp" biljek daşarky howanyň mukdaryny azaltmak üçin dizaýn edilen we gurlan öýlerde beýleki öýlere garanyňda has ýokary hapa maddalary bolup biler. Şeýle-de bolsa, käbir howa şertleri öýe girýän daşarky howanyň mukdaryny ep-esli azaldyp bilýändigi sebäpli, hapa maddalar adatça "syzyp" bilýän öýlerde hem toplanyp biler.
Daşarky howa öýe nähili girýär?
Daşarky howa öýe infiltrasiýa, tebigy howa beriş we mehaniki howa beriş arkaly girýär we çykýar. Infiltrasiýa diýlip atlandyrylýan prosesde daşarky howa öýe diwarlardaky, pollardaky we potoloklardaky, şeýle hem penjirelerdäki we gapylardaky deşikler, birikmeler we ýaryklar arkaly girýär. Tebigy howa berişde howa açyk penjireler we gapylar arkaly hereket edýär. Infiltrasiýa we tebigy howa beriş bilen baglanyşykly howanyň hereketi içerki we daşarky howanyň temperatura tapawutlary we ýel sebäpli ýüze çykýar. Ahyrsoňy, howany bir otagdan, mysal üçin, hammamlardan we aşhanadan wagtal-wagtal çykarýan daşarky howa beriş wentylýatorlaryndan başlap, içerki howany üznüksiz aýyrmak we süzgüçden geçirilen we kondisionerlenen daşarky howany öýüň strategik nokatlaryna paýlamak üçin wentylýatorlary we kanallary ulanýan howa dolandyryş ulgamlaryna çenli birnäçe mehaniki howa beriş enjamlary bar. Daşarky howanyň içerki howanyň ornuny tutýan tizligi howa çalşygy tizligi hökmünde häsiýetlendirilýär. Infiltrasiýa, tebigy howa beriş ýa-da mehaniki howa beriş az bolanda, howa çalşygy pes bolýar we hapalaýjy maddalaryň derejesi ýokarlanyp biler.
Bu ýerden gelip çykýar: https://www.cpsc.gov/Safety-Education/Safety-Guides/Home/The-Inside-Story-A-Guide-to-Indoor-Air-Quality
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 26-njy oktýabry

