Näme üçin içerki howanyň hili mekdepler üçin möhümdir

Umumy syn

Köp adamlar daşarky howanyň hapalanmagynyň öz saglygyna täsir edip biljekdigini bilýärler, ýöne içerki howanyň hapalanmagynyň saglyk üçin möhüm we zyýanly täsirleri hem bolup biler. Adamlaryň howa hapalanmagyna sezewar bolmagy boýunça EPA barlaglary içerki howanyň hapalanmagynyň derejesiniň daşarky howanyň derejesinden iki-bäş esse, käte bolsa 100 esseden hem ýokary bolup biljekdigini görkezýär.1 Içerki howanyň hapalanmagynyň bu derejeleri aýratyn alada döredýär, sebäbi köp adamlar wagtlarynyň takmynan 90 göterimini içerki jaýlarda geçirýärler. Bu gollanmanyň maksatlary üçin içerki howanyň gowy hilini (IAQ) dolandyrmagyň kesgitlemesi aşakdakylary öz içine alýar:

• Howanyň hapalanmagyna gözegçilik etmek;
• Daşarky howanyň ýeterlik derejede ornaşdyrylmagy we paýlanmagy; we
• Kabul ederlikli temperatura we otnositel çyglylyk saklanýar

Temperatura we çyglylyk gözardy edilip bilinmez, sebäbi termal rahatlyk meseleleri "howanyň hiliniň pesligi" baradaky köp şikaýatlaryň esasynda ýatyr. Mundan başga-da, temperatura we çyglylyk içerki hapalanma derejesine täsir edýän köp sanly faktorlaryň biridir.

Daşarky howa mekdep binalaryna penjireler, gapylar we howa geçirijilik ulgamlary arkaly girýändigi üçin daşarky çeşmeleri hem göz öňünde tutmaly. Şeýlelik bilen, ulag we meýdany abat saklamak işleri mekdep territoriýasyndaky içerki hapalandyryjylaryň derejesine, şeýle hem daşarky howanyň hiline täsir edýän faktorlara öwrülýär.

IAQ näme üçin möhüm?

Soňky ýyllarda EPA-nyň Ylym boýunça maslahat beriş geňeşi (SAB) tarapyndan geçirilen deňeşdirme töwekgelçilik barlaglary içerki howanyň hapalanmagyny jemgyýetçilik saglygy üçin iň uly bäş daşky gurşaw howpunyň arasynda yzygiderli kesgitledi. Gowy IAQ sagdyn içerki gurşawyň möhüm bölegi bolup, mekdeplere çagalara bilim bermek ýaly esasy maksatlaryna ýetmäge kömek edip biler.

IAQ meseleleriniň öňüni almazlyk ýa-da olara derrew jogap bermezlik okuwçylar we işgärler üçin uzak we gysga möhletli saglyk täsirlerini artdyryp biler, mysal üçin:

• Ýötelmek;
• Gözüň gyjyndyrmasy;
• Başagyrylar;
• Allergiki reaksiýalar;
• Astma we/ýa-da beýleki dem alyş ýollarynyň kesellerini güýçlendirmek; we
• Seýrek ýagdaýlarda, Legioner keseli ýa-da uglerod oksidi zäherlenmesi ýaly ömür howply ýagdaýlaryň döremegine sebäp bolýar.

Mekdep ýaşyndaky her 13 çaganyň tas 1-sinde astma bar, bu bolsa dowamly keseller sebäpli mekdebe gitmegiň esasy sebäbidir. Allergenleriň (tozan akarlary, zyýankeşler we küýzeler ýaly) içerki gurşawa täsir etmeginiň astma alamatlarynyň döremegine täsir edýändigine degişli köp sanly subutnamalar bar. Bu allergenler mekdeplerde giňden ýaýrandyr. Mekdep awtobuslaryndan we beýleki ulaglardan çykýan dizel ýangyjynyň täsir etmeginiň astma we allergiýalary has-da güýçlendirýändigine hem subutnamalar bar. Bu meseleler aşakdakylary edip biler:

• Okuwçylaryň gatnaşygyna, rahatlygyna we netijelerine täsir etmek;
• Mugallymlaryň we işgärleriň işiniň netijeliligini peseltmek;
• Mekdebiň fiziki enjamlarynyň we enjamlarynyň zaýalanmagyny çaltlaşdyryň we netijeliligini peseldiň;
• Mekdepleriň ýapylmagy ýa-da okuwçylaryň başga ýere göçürilmegi mümkinçiligini ýokarlandyrmak;
• Mekdep administrasiýasynyň, ene-atalaryň we işgärleriň arasyndaky gatnaşyklary dartgynlaşdyrmak;
• Negatiw mahabat döretmek;
• Jemgyýetiň ynamyna täsir etmek; we
• Jogapkärçilik meselelerini dörediň.

Öý içi howa bilen bagly meseleler gizlin bolup biler we saglyga, abadançylyga ýa-da fiziki ösümlige hemişe aňsatlyk bilen täsir edip bilmeýär. Alamatlara baş agyrylary, ýadawlyk, dem gysma, sinus dykylmasy, üsgürme, asgyrma, baş aýlanma, göwrelilik we gözüň, burnuň, bokurdagyň we deriniň gyjyndyrmasy girýär. Alamatlara howa hiliniň ýetmezçiligi sebäp bolup bilmez, eýsem ýaramaz yşyklandyrma, stress, ses we başgalar ýaly beýleki faktorlar hem sebäp bolup biler. Mekdep okuwçylarynyň arasyndaky dürli duýgurlyklar sebäpli, IAQ meseleleri bir topar adama ýa-da diňe bir adama täsir edip biler we her bir adama dürli täsir edip biler.

Öý içi howanyň hapalanmagynyň täsirine has duýgur bolup biljek adamlara aşakdaky keseller degişlidir, ýöne diňe şular bilen çäklenmän:

• Astma, allergiýa ýa-da himiki maddalara duýgurlyk;
• Dem alyş ýollarynyň keselleri;
• immun ulgamynyň basylyp galmagy (radiasiýa, himioterapiýa ýa-da kesel sebäpli); we
• Kontakt linzalary.

Käbir adamlar belli bir hapalaýjy maddalaryň ýa-da hapalaýjy garyndylaryň täsirine has ejiz bolup bilerler. Mysal üçin, ýürek keseli bolan adamlar sagdyn adamlara garanyňda uglerod oksidiniň täsirinden has köp zyýan çekip bilerler. Azot dioksidiniň ýokary derejesine sezewar bolan adamlarda dem alyş ýollarynyň infeksiýalaryna ýoluganmak howpy hem ýokarydyr.

Mundan başga-da, çagalaryň ösýän bedenleri ululara garanyňda daşky gurşawyň täsirine has köp duçar bolup biler. Çagalar ululara garanyňda has köp howa dem alýarlar, has köp iýmit iýýärler we beden agramyna görä has köp suwuklyk içýärler. Şonuň üçin mekdeplerdäki howanyň hili aýratyn alada döredýär. Öý içi howanyň dogry saklanmagy diňe "hil" meselesi däl; ol okuwçylara, işgärlere we desgalara goýan maýa goýumyňyzyň howpsuzlygyny we dolandyrylyşyny öz içine alýar.

Has giňişleýin maglumat üçin serediňIçerki howanyň hili.

Salgylanmalar

1. Wallace, Lance A. we beýlekiler. Umumy täsirlenme bahalandyrmasynyň usuly (TEAM) barlagy: Nýu-Jerside uçujy organiki birleşmeleriň şahsy täsirlenmeleri, içerki we daşarky gatnaşyklar we dem alyş derejeleri.Daşky gurşaw. Halkara1986-njy ýyl,12, 369-387.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0160412086900516

https://www.epa.gov/iaq-schools/why-indoor-air-quality-important-schools salgysyndan giriň.