Içerki howanyň hili

Biz howanyň hapalanmagyny daşardaky howp hökmünde kabul edýäris, ýöne jaýyň içinde dem alýan howamyz hem hapalanyp biler. Tüsse, bug, kömelek we käbir boýaglarda, mebellerde we arassalaýjy serişdelerde ulanylýan himiki maddalar jaýyň içindeki howanyň hiline we saglygymyza täsir edip biler.

Binalar umumy abadançylyga täsir edýär, sebäbi adamlaryň köpüsi wagtlarynyň köp bölegini öýde geçirýärler. ABŞ-nyň Daşky gurşawy goramak agentligi amerikanlylaryň wagtlarynyň 90% -ini öýde, mekdeplerde, iş ýerlerinde, ybadat jaýlary ýa-da sport zallary ýaly gurlan gurşawlarda geçirýändiklerini çaklaýar.

Daşky gurşawyň saglygy boýunça ylmy barlagçylar içerki howanyň hiliniň adamyň saglygyna we abadançylygyna nähili täsir edýändigini öwrenýärler. Barlaglar içerki howa hapalaýjylarynyň konsentrasiýasynyň artýandygyny görkezýär, munuň sebäbi öý önümlerindäki himiki maddalaryň görnüşleri, ýetersiz howa çalşygy, ýokary temperatura we ýokary çyglylyk ýaly faktorlardyr.

Öý içi howanyň hili global meseledir. Öý içi howanyň hapalanmagyna gysga we uzak möhletli täsir etmek dürli saglyk meselelerine, şol sanda dem alyş ýollarynyň kesellerine, ýürek kesellerine, kognitiw kemçiliklere we rak keseline sebäp bolup biler. Mysal hökmünde, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň çaklamalaryna görä,3,8 million adamdünýäde her ýyl hapa peçlerden we ýangyçdan çykýan zyýanly içerki howa sebäpli ýüze çykýan kesellerden adam ölýär.

Käbir ilata beýlekilerden has köp täsir edip biler. Çagalar, gartaşan adamlar, öňden bar bolan keselleri bolan adamlar, ýerli amerikanlar we pes durmuş-ykdysady ýagdaýdaky maşgalalar köplenç täsire duçar bolýarlar.içerki hapalaýjylaryň ýokary derejesi.

Hapalaýjylaryň görnüşleri

Içerki howanyň hiliniň ýaramazlaşmagyna köp faktorlar täsir edýär. Içerki howa daşardan aralaşýan hapa maddalary, şeýle hem içerki gurşawa mahsus çeşmeleri öz içine alýar. Bularçeşmeleröz içine alýar:

• Binalaryň içinde çilim çekmek, gaty ýangyç ýakmak, nahar bişirmek we arassaçylyk ýaly adam işleri.
• Gurluşyk we gurluşyk materiallaryndan, enjamlaryndan we mebellerinden çykýan buglar.
• Biologiki hapalanmalar, mysal üçin, küýze, wiruslar ýa-da allergenler.

Käbir hapaçylyklar aşakda beýan edilýär:

• Allergenlerimmun ulgamyny işjeňleşdirip, allergiki reaksiýa döredip bilýän maddalardyr; olar howada aýlanyp, halylarda we mebellerde aýlarboýy galyp bilýärler.
• Asbestöňler üçek şiferleri, daşky örtük we izolýasiýa ýaly ýanmaýan ýa-da ot çydamly gurluşyk materiallaryny ýasamak üçin ulanylýan süýümli materialdyr. Asbest minerallaryna ýa-da asbest saklaýan materiallara päsgel bermek, köplenç görmek üçin gaty kiçi bolan süýümleri howa çykaryp biler. Asbestbelliadam kanserogeni bolmak.
• Uglerod oksidiyssyz we zäherli gazdyr. Ol awtoulaglarda ýa-da ýük awtoulaglarynda, kiçi hereketlendirijilerde, peçlerde, lampalarda, mangallarda, kaminlerde, gaz plitalarynda ýa-da peçlerde ýangyç ýakylanda çykýan tüssälerde duş gelýär. Degişli howa çykaryş ýa-da çykaryş ulgamlary howada toplanmagyň öňüni alýar.
• Formaldegidkäbir preslenen agaç mebellerinde, agaç bölejik şkaflarynda, pol örtüklerinde, halylarda we matalarda duş gelýän güýçli ysly himiki maddadyr. Şeýle hem, ol käbir ýelimleriň, ýelimleriň, boýaglaryň we örtük önümleriniň bir bölegi bolup biler. Formaldegidbelliadam kanserogeni bolmak.
• Gurşuntebigy ýagdaýda ýüze çykýan metal bolup, benzin, boýag, santehnika turbalary, keramika, lehimler, batareýalar we hatda kosmetika ýaly dürli önümlerde ulanylypdyr.
• Kälipçygly ýerlerde ösýän mikroorganizm we kömelek görnüşidir; dürli küýzeler her ýerde, içerki we daşarky ýerlerde duş gelýär.
• Pestisidlerzyýankeş hasaplanýan ösümlikleriň ýa-da mör-möjekleriň belli görnüşlerini öldürmek, kowmak ýa-da gözegçilikde saklamak üçin ulanylýan maddalardyr.
• Radontoprakdaky radioaktiw elementleriň çüýremeginden emele gelýän reňksiz, yssyz, tebigy ýagdaýda ýüze çykýan gazdyr. Ol jaýlaryň içindeki ýaryklar ýa-da boşluklar arkaly içerki giňişliklere girip bilýär. Köplenç täsirler öýlerde, mekdeplerde we iş ýerlerinde bolýar. EPA-nyň çaklamalaryna görä, radon takmynan şuňa sebäp bolýar.ABŞ-da her ýyl öýken rakyndan 21,000 adam ölýär.
• Tüsse, çilim, aşhana peçleri we tokaý ýangynlary ýaly ýanma prosesleriniň goşmaça önümi bolup, formaldegid we gurşun ýaly zäherli himiki maddalary öz içine alýar.

https://www.niehs.nih.gov/health/topics/agents/indoor-air/index.cfm salgysyndan gelip görüň.